Бас редактор

БІЗДІҢ ЖОБАЛАР

Назар аударыңыз

____________________

_____________________

Күнтізбе

Желтоқсан 2018
ЖДССБЖС
1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031
Өзекті мәселелер
СУИЦИД - ӘЛЕУМЕТТІК МӘСЕЛЕ

 

ӘЛЕУМЕТТІК ЖЕЛІДЕ ЖӘНЕ БАСҚА АҚПАРАТ КӨЗДЕРІНДЕ СУИЦИДТІ БОЛДЫРМАУ ЖОЛДАРЫ ТУРАЛЫ ДҰРЫС АҚПАРАТ БЕРУДІҢ МАҢЫЗЫ.

Қазақ Елі қарыштып дамып, бейбітшіл саясаты, ізгі ниетімен бүкіл әлемде үлкен беделге ие болуда. «Қазақстан-2050» стратегиялық бағдарламасын қабылдап, айқын мақсатпен алға басып келеміз. Кез-келген қоғамда өмірдің өзі тудырған қиындықтар болатыны белгілі. Ақпараттық технологиялардың тез дамуы, интернет, әлеуметтік желілердің әр адамға қолжетімді болуының пайдасымен қатар зиянды жақтарының да көп екенін өмірдің өзі дәлелдеп отыр. Интернет барлық адамдар үшін кез-келген  ақпаратты таратуға және қабылдауға мүмкіндік беруде. Өкінішке орай интернет желілерінде тарап жатқан ақпараттардың бәрі пайдалы деп айта алмаймыз. Ақпараттың арнаулы аудиториясы болатыны белгілі. Психологтардың зерттеулері зиянды ақпараттарды қабылдауға балалар мен жасөспірімдер бейім екенін көрсетуде.  Сондықтан да өздерінің теріс пиғылдарын жүзеге асырғысы келген адамдар балалар мен жасөспірімдерге арналған зиянды ақпараттарды интернет желілері арқылы жолдап, өз мақсаттарына жетуге ұмтылуда.

Соңғы жылдары суицид деген суық сөзді бұқаралық ақпарат құралдарынан жиі естіп жүрміз. Суицид дегеніміз – бұл саналы түрде өмір сүруді тоқтату, яғни осы тұрғыдан қарағанда өзіне-өзі қол жұмсау адамның саналы мінез-құлық актісі болып табылады.  Өзіне-өзі қол жұмсаған адамдар саны туралы фактілер бұл мәселенің бүгінгі таңдағы ең өзекті мәселелердің бірі екенін көрсетуде. Ата заңымыздың алғашқы бабында «Мемлекетіміздің ең қымбат қазынасы – адам және оның өмірі» деп көрсетілуінің өзі өмірдің баға жетпес байлық екенін білдіреді. Адам неліктен өзіне-өзі қол жұмсайды? Осы сұраққа жауап іздеп көрейікші. Зерттеулердің нәтижесіне қарағанда жауапты адамдардың осы мәселе туралы қажетті ақпараттарды білмеуі негізгі себеп болып табылады екен.  Әлеуметтік желіде және басқа ақпарат көздерінде суицидті болдырмау жолдары туралы дұрыс ақпарат берудің маңызы зор. Бұл өзекті мәселе үшін ата-аналар, білім беру ұйымдарының қызметкерлері, қоғамдық ұйымдар жауапты деп ойлаймыз.

Ұлы мақсаттарға ұмтылып, интеллектуалды ұлт боламыз дейміз. Егер белең алып бара жатқан суицид мәселесіне тосқауыл қоя алмасақ болашағымызға балта шабылады емес пе. Сондықтан да ата-аналар, ұстаздар, қоғамдық ұйым мүшелері, жалпы бүкіл қоғам өз жауапкершілігін сезініп, суицид мәселесі туралы білім деңгейін биіктетіп, ақпараттық сауаттылығын арттыру керек деп есептеймін.

Амиртаев Азат Ермекбаевич

«Жас Ұлан» бірыңғай балалар мен жасөспірімдер ұйымы» қоғамдық бірлестігі төрағасы

 

 

СУИЦИДТІК МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚТЫҢ ӨЗІНДІК  ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ МЕН СЕБЕПТЕРІ

Жастар арасында  бүгінгі таңда  қоғамның маңызды  проблемаларының біріне айналып отырған – суицид, яғни өз-өзіне  қол жұмсау мәселесі. Өкінішке орай, ұл-қызын ұлылыққа баулып өсіріп келген қазақ елінде статист мамандардың анықтауынша жастар арасындағы суицид бойынша әлемдегі үшінші орынға шығып отыр.

Адамзаттық  игілікке бастайтын қасиетті Құранда: “Өздеріңе өздерің қол жұмсамаңдар! Және соған апаратын бұзықтыққа бармаңдар. Расында (сіздерді бұдан тыйған) Алла сендерге ерекше мейірімді” делінген (“Ниса”сүресі 29-аят). Демек, адамның өз-өзіне қол жұмсауы-үлкен күнә. Бірақ, Алланың берген сыйы-қымбат өмірін өз еркімен қыршынынан қию үлкен күнә екенін жас жеткіншектердің  көбі біле бермейді. Жастар мен жасөспірімдер өз-өзіне қол жұмсауға неге үйір болып кетті? Қоғамды да, ата-ананы да алаңдатып отырған осы.

«Суицид» деген термин ХVІІ ғасырда пайда болған. ХХ ғасырда адамдардың өз-өзіне қол жұмсауының көбюіне  байланысты «суициодология» деген дербес зерттеу саласы пайда болды. Ғалымдардың зерттеуі бойынша суицидтің үш түрі болады екен.

Бірі–шынайы суицид(бұл түрмен ауырғандар расында өлгісі келеді, көңілсіз жүреді), екіншісі-жариялық суицид (бұған барғандардың көбісі өлгісі келетінін алдын-ала жарияға жар салады) , үшіншісі- жасырын суицид (бұл түріне шалдыққандар өзіне –өзі қол жұмсау жақсы іс еместігін біледі, бірақ қиындықтан шыға алмаған сәтте өлімге бас тігеді).

Толығырақ...
 

БАЛАЛАР МЕН ЖАСӨСПІРІМДЕР АРАСЫНДАҒЫ СУИЦИДТІҢ АЛДЫН АЛУ ШАРАЛАРЫ

Кеше ғана  жарқын күн күлімдеп, бау-бақшада құстар сайрап, өмір маған қызықты да  әсем ертегідей  еді... Кенеттен  көңіліме бұлт торлап, қандайда бір көңіл толмаушылық, реніш, себепсіз ашу кернеп,  көңіл-күйім түсіңкі, өзімнің ешкімге керек еместігімді сезіндім..

Міне осылай адам бойындағы депрессия кенеттен пайда болып, кейде өте ұзақ жалғасуы мүмкін. Ол бірден тез өтіп кетеді,  не болмаса терең де созылмалы түрде болады. Қандай жағдайда да депрессия  - түрлі эмоциялар, елестетулер, еске алулар мен   ойлардың жиынтығы. Әдетте, депрессияны бойынан кешіретін адам оның не  себептен екендігін анықтай алмай әлек болады Депрессиялық жағдайға  түскен адам жиі агрессиялы (ұрысқа, қақтығысқа бейім) болады. Сонымен бірге,  оның агрессиясы  бірінші кезекте өзіне, содан соң  жақынына және қоршаған ортасына бағытталады. Көп жағдайда  жақындары немесе қоршаған ортасы  оның бойындағы өзгерістерді  түсінбейді де, қабылдай да алмайды. Ал бұл оны көптеген тығырыққа тіреп, соңы суицидке әкеліп соғуы мүмкін.   «Суицид»  латын тілінен алынған «өзін-өзі өлтіру, өзіне қол салу» деген мағынаны білдіреді. Тағы бір синонимдік мағынасы -  қасақана өз өмірін қию. Қазіргі таңда  өзіне-өзі қол салу мінез-құлқы біржақты патологиялық тұрғыдан қарастырылмайды. Бұл әрекет көп жағдайда есі дұрыс адамның  мінез-құлқы. Сонымен бірге, өзіне-өзі қол салуға қатысты әрекет.

Жасөспірім кезеңде  суициалдық  мінез-құлықтың  кейбір өзгешеліктері болады. Жасөспірімдер арасында  ересектерге қарағанда өзін-өзі өлтіруге әрекет жасау жиі кездеседі. Бірақ олардың  азғана бөлігі өздерінің қойған мақсатына  жетеді. Суициалдық мінез-құлық  бұл жаста көп жағдайда   демонстративтік сипат, сонымен бірге байбаламдық  сипат алады. Психолог-ғалым  А.Е.Личконың  көрсеткеніндей,  тек қана жасөспірімдердің 10 пайызы шынайы өлгісі келетін  ниет білдірсе,  ал 90 пайызы  көмекке шақырған жан-айқайы болып есептелінеді.

Міне, осы жағдайлардың  барлығында психолог пен отбасының көмегі қажет. Өкінішке орай, көпшілік психолог қызметінің  не екендігін  және оның не үшін  қажеттігіне мән бере бермейді. Психологты көп жағдайда психиатрмен шатастырады, сондықтан да оның алдына баруға  ұялады.

Ал бұл екеуінің арасындағы айырмашылық бар. Қарапайым сөзбен  айтқанда, психиатр ауруларды емдейді, ал психолог – психикалық тұрғыдан сау адамдарды. Дегенмен, депрессиялық жағдайда адамға көбінесе отбасы мүшелерінің шынайы қамқорлығы, жақындығы, түсіністігі мен демеуі қажет. Осы жағдайда мектеп балаға қандай көмек бере алады? Мектеп психологы – бұл  кешегі мұғалім, бүгінгі – жас маман. Психологиялық қызметтің мазмұнын түсініп, игерген адам оны жақсы меңгеріп кетуі ықтимал.

Мауленбаева Жадыра. Педагог-психолог.

 

ҚИЫН БАЛАЛАРДЫ  ҚАЙТА ТӘРБИЕЛЕУ ЖӘНЕ КОРРЕКЦИЯЛАУ ЖОЛДАРЫ

Адамның баласын заман өсіреді. Кімде-кім жаман болса, оның замандасының бәрі кінәлі" деп Абай атамыз айтқандай, бала тәрбиесіне бәріміз: мектеп, ұстаз, қоршаған орта, қоғам жауаптымыз.

Ата-бабаларымыз бізден бұрын бала психологиясын танып, адамның жан дүниесіне үңіле білген. Мысалы, "Баланды 5-7 жасқа дейін патшадай сыйла, 10-15-ке дейін құлша жұмса, 15-17 жасынан ақылға -ақыл қосар дос, жолдасыңдай сыйла" деген ғибраты баланың даму психологиясын жас ерекшеліктеріне қарап, сипаттап, саптап бөліп қойғандай. Осы кезеңдердің бірінен аттап кетсек тәрбиенің күрт бұзылуы даусыз. Ал, бұл қасиет дәл қазіргі уақытта бізге өте қажет: баланың ішкі дүниесіне үңіле білу, жан – сезімін  түсіну, ұғыну, оған көмектесу.

Орта білім дамыту тұжырымдамасында "Қоғамымыздың ірге тасын нығайту мақсатында ең алдымен адамгершілік, ізгілік, имаңдылық тәрбиесін көркейту керек" делінген. Сондықтан қоғам талабына сай психология, педагогика ғылымдарының жетістіктерін пайдалана отырып, дені сау, ұлттық сана-сезімі жоғары рухани ойлау дүниесі биік, мәдениетті, (еңбекқор, іскер, бойында басқа да игі қасиеттері қалыптасқан Қазақстан азаматын тәрбиелеу баршамыздың міндетіміз.

Толығырақ...
 


 

Білім саласы

_______________________

_______________________

_______________________

Порталды пайдаланушылар

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterБүгін297
mod_vvisit_counterКеше500
mod_vvisit_counterОсы аптада2065
mod_vvisit_counterӨткен аптада2768
mod_vvisit_counterОсы айда5382
mod_vvisit_counterӨткен айда11119
mod_vvisit_counterБарлыгы869983

Қазір онлайнда : 9
Сіздің IP: 35.175.190.77
,
Күні және уақыты: 2018-12-14 15:57